Jaarverslag 2013

Leesverslag

 

2 Manifest

Los van de reorganisatie die de herziening van de gerechtelijke kaart met zich bracht, heeft het in december 2012 openbaargemaakte manifest de gemoederen binnen de Rechtspraak in 2013 bezig gehouden.

Het Leeuwarder manifest, dat door meer dan 700 rechters werd onderschreven groeide vorig jaar tot een landelijke uiting van ongenoegen en onrust. De ontstemming werd vooral veroorzaakt door de benoeming van de besturen van de nieuwe gerechten, de productiedruk en de afstand tussen rechter en de Raad voor de rechtspraak. Er werd gesteld dat de Rechtspraak steeds meer gaat lijken op een groot bedrijf, waarin productiecijfers leidend zijn.

Naar aanleiding van dit manifest zijn er gesprekken geweest tussen rechters en raadsheren en de leden van de Raad. In die gesprekken was ruimte voor het geven van kritiek, het bespreken van problemen en het delen van ervaringen. De vier onderwerpen die in de gesprekken het sterkst naar voren werden gebracht waren de productiedruk, de afstand tussen bestuurders en rechters en raadsheren, de vertegenwoordiging van de Rechtspraak door de Raad in de relatie tussen de drie staatsmachten en de tijdelijke benoemingsprocedure voor gerechtsbestuurders.

Uit de gesprekken werd duidelijk dat de productiedruk als een groot probleem werd gezien. Rechters voelen zich door de wijze waarop het bekostigingssysteem in elkaar steekt, gedwongen om ongewenste procedurele keuzes te maken. Het zittingsrooster wordt als knellend ervaren. In de gesprekken werden voorbeelden genoemd van onacceptabel lange werktijden en gebrek aan tijd voor reflectie, opleiding, collegiaal en jurisprudentieoverleg. Dat de werkdruk hoog is bevestigen ook het gehouden NVvR onderzoek en de enquête van Vrij Nederland over werkdruk.

De bijeenkomsten in de gerechten hebben tot 13 maatregelen geleid. De benoemingsprocedure voor gerechtsbestuurders is gewijzigd waarmee een balans wordt nagestreefd tussen de wettelijke verantwoordelijkheid van de Raad en de lokale invloed op de aanbevelingen voor de benoeming. Om de lokale invloed te vergroten is de lokale advisering meer vooraan in de procedure geplaatst.

Om de productiedruk en werkdruk te verminderen, worden er financiële middelen van de overhead naar het rechtspreken geheveld. De hele organisatie staat achter het uitgangspunt dat rechters en raadsheren en hun ondersteuning handelen vanuit het belang van goede, tijdige rechtspraak voor de rechtzoekenden en dat ze zich in hun afwegingen niet laten beïnvloeden door de wijze waarop het systeem van bekostiging wordt toegepast. De Raad zal ten minste jaarlijks de gerechten bezoeken om daarover met rechters en medewerkers in gesprek te zijn.

De samenleving moet ten alle tijden verzekerd zijn van kwalitatief goede rechtspraak. Gerechtsbesturen doen het maximale om hun middelen in te zetten voor het primaire proces van de rechtspraak en deze goed te verdelen over de rechtsgebieden. Als blijkt dat gerechten, na alle mogelijke maatregelen te hebben genomen, alleen in staat zijn de kwaliteit te handhaven door in de rode cijfers te gaan, dan accepteert de Raad dat.

Het manifest was een belangrijk signaal en heeft gezorgd voor reflectie en tot het nemen van goede maatregelen. De organisatie laat het manifest achter zich en de blik is op de toekomst gericht.